L’exposition Robert Capa

        

Regarder la guerre : une seconde présence dans l’exposition Robert Capa

I. Ceux qui regardent les images

Certaines expositions commencent dès l’entrée.
D’autres commencent avant même d’y entrer, dans l’attente, dans la file, dans le mouvement collectif vers une mémoire partagée.

L’exposition consacrée à Robert Capa appartient à cette seconde catégorie.

Mais ce qui frappe ici, ce ne sont pas seulement les images accrochées aux murs—ce sont les regards qui s’y posent.
Des lycéens, accompagnés de leurs enseignants, se tiennent devant des photographies de guerre qu’ils n’ont jamais vécue. Et pourtant, quelque chose circule.

Car ces images ne sont pas pédagogiques au sens classique.
Elles résistent. Elles dérangent.

Ainsi se construit une seconde scène invisible :
celle des spectateurs devenant, à leur tour, témoins.

II. Une image devenue mythe

https://ca-times.brightspotcdn.com/dims4/default/16204f7/2147483647/strip/true/crop/2048x1422%2B0%2B0/resize/1200x833%21/quality/75/?url=https%3A%2F%2Fcalifornia-times-brightspot.s3.amazonaws.com%2F47%2F22%2F656974ad47ebcba348551be18715%2Fla-1559329536-jpscq9cta9-snap-image
https://miro.medium.com/v2/resize%3Afit%3A931/1%2A5eTFTuyqLeuI_b7hhAIWjw.jpeg
https://reviewed-com-res.cloudinary.com/image/fetch/s--Fac0C99r--/b_white%2Cc_fill%2Ccs_srgb%2Cf_auto%2Cfl_progressive.strip_profile%2Cg_auto%2Ch_972%2Cq_auto%2Cw_972/https%3A//reviewed-production.s3.amazonaws.com/attachment/86f744ff61604914/CAPA-D-DAY-PHOTO-HERO.jpg
4

Sur la couverture du catalogue, la célèbre image du débarquement en Normandie.

Floue. Instable. Presque défaillante.

Et pourtant, inoubliable.

Ce paradoxe constitue le cœur de l’œuvre de Capa.
Là où la photographie classique chercherait la netteté, lui accepte—ou plutôt embrasse—la perte de contrôle.

Ce flou n’est pas une erreur.
C’est une trace.

La photographie n’y représente pas la guerre.
Elle en porte la vibration.

III. De l’individuel au collectif : la naissance de Magnum

https://m.media-amazon.com/images/I/81wmJjK1ScL._AC_UF894%2C1000_QL80_.jpg
4

Un moment clé de l’exposition apparaît dans les documents et images liés à la fondation de Magnum Photos en 1947.

Ce passage est fondamental.

Il marque la transformation du photographe-témoin en acteur conscient de son rôle dans la circulation des images.

Magnum n’est pas simplement une agence.
C’est une position.

  • Le photographe garde ses droits
  • L’image n’est pas une simple marchandise
  • Le regard devient un engagement

Avec Capa, la photographie cesse d’être seulement un enregistrement du réel.
Elle devient une responsabilité historique.

IV. « Photographe de paix » : une continuité

Le titre peut surprendre :
« Photographe de paix »

Après la guerre, Capa fréquente Hollywood, photographie des célébrités, partage la vie de Ingrid Bergman.

Mais il ne s’agit pas d’une rupture.

Le regard reste le même.

Ce qui change, ce n’est pas le sujet—
c’est le contexte.

Car au fond, Capa ne photographie pas la guerre.
Il photographie la condition humaine prise dans ses moments extrêmes—qu’ils soient tragiques ou ordinaires.

V. L’intérieur de la mort

https://i.guim.co.uk/img/media/56a709c15aadaebc312882fba3252d14480d3ab7/0_9_6898_4141/500.jpg?auto=format&fit=max&quality=85&s=391440aff05c39388d0ec2d15daa5a1f
https://i.guim.co.uk/img/media/8823b7ad300a5a720cce0e462118f4aa3968084e/0_2074_5716_3428/master/5716.jpg?crop=none&dpr=1&s=none&width=445
4

Parmi les images les plus silencieuses de l’exposition, certaines frappent précisément par leur retenue.

Un corps étendu à l’intérieur.
La lumière du dehors.
Une ouverture.

La guerre n’est plus un champ de bataille.
Elle devient un espace intime.

Un seuil.

Entre la vie et la disparition.

Et dans cette transition, quelque chose se brise :
la distance du spectateur.

VI. Conclusion : la troisième vie des images

En sortant de cette exposition, une impression persiste.

Les photographies de Capa ont déjà vécu deux vies :

  • la première, au moment de leur prise
  • la seconde, dans leur diffusion et leur inscription dans l’histoire

Mais aujourd’hui, dans l’espace muséal, une troisième vie apparaît.

Celle du regard contemporain.

Nous ne sommes plus de simples spectateurs.
Nous sommes intégrés à la chaîne de la mémoire.

Et peut-être est-ce là la véritable force de cette exposition :

Non pas montrer la guerre,
mais rendre impossible de ne pas la voir.

L’exposition consacrée à Robert Capa propose une lecture profonde de la photographie de guerre, au croisement de l’histoire, de l’éthique et du regard contemporain. En mettant en évidence à la fois la fabrication des images, leur circulation et leur réception actuelle, elle transforme le visiteur en acteur du dispositif. Des images iconiques du Débarquement à la fondation de Magnum, jusqu’à la période dite « de paix », l’exposition interroge moins la guerre elle-même que notre manière de la regarder.

Quand le miroir se souviens du pas; le Musee du Soufisme

Aujourd’hui, les membres de l’APE ont découvert à Paris un lieu singulier, encore peu connu du grand public, mais dont la proposition mérite l’attention : le Musée du Soufisme, à Chatou. Dès les premiers instants de la visite, guidée par la commissaire Golzar Yousefi, le ton était donné. « Toute personne qui entre ici possède déjà tout ce qu’il faut pour comprendre cette exposition », nous a-t-elle confié. Une phrase simple, presque désarmante, qui résume pourtant avec justesse l’esprit du lieu : ici, il ne s’agit pas d’imposer un savoir, mais d’ouvrir un espace d’expérience, d’interprétation et d’introspection.

L’exposition actuellement présentée, « Quand le miroir se souviens du pas », se déploie sur trois étages. Plus qu’un musée au sens classique du terme, le lieu apparaît comme un espace vivant de réactivation. Le passé n’y est pas conservé comme une relique figée ; il y est régulièrement relu, réinterprété, traversé par des artistes contemporains invités à dialoguer avec une pensée spirituelle ancienne. Cette respiration, renouvelée tous les six mois, donne à l’ensemble une vitalité rare. Le soufisme y est abordé moins comme un système religieux clos que comme une démarche intérieure, un cheminement vers une forme de dépouillement, de lucidité et d’ouverture.

Les œuvres elles-mêmes appellent moins le commentaire que l’attention. Les Musicaligraphy de Bahman Panahi, par exemple, déplacent immédiatement le regard : la calligraphie n’y est plus seulement écriture, elle devient rythme, vibration, souffle visuel. On ne lit plus, on ressent. Les miniatures de Farkhondeh Ahmadzadeh, réalisées au lapis-lazuli et à l’or, apportent quant à elles une densité précieuse, presque méditative, à l’ensemble. Mais l’un des moments les plus marquants de la visite reste sans doute la rencontre avec les mosaïques de miroirs de Monir Shahroudy Farmanfarmaian. Face à ces surfaces fragmentées, le visiteur se découvre démultiplié, morcelé, recomposé. Golzar Yousefi y voyait l’écho direct d’un thème fondamental du soufisme : le polissage du cœur. L’image est forte, et l’œuvre lui donne une forme presque immédiate.

Le parcours est jalonné d’objets et d’installations qui invitent moins à comprendre qu’à se laisser déplacer intérieurement. Ainsi ce kashkûl, récipient sculpté dans une noix de coco évidée, présenté non comme un simple objet rituel mais comme une question ouverte : à quoi faisons-nous de la place dans nos vies ? Que choisissons-nous de laisser derrière nous ? Plus loin, dans une salle de granit et de marbre, le visiteur se retrouve confronté à une interrogation d’une radicale simplicité : « Qui suis-je ? » À proximité, une reconstitution holographique d’un atelier iranien des années 1970, présenté comme espace de travail soufi, ouvre un autre registre, entre mémoire, transmission et mise en scène contemporaine du passé.

L’un des aspects les plus intéressants du musée réside précisément dans cette volonté de décloisonnement. Une porte venue d’Équateur, portant une figure d’ange chrétien, acquiert ici une portée symbolique inattendue. Elle rappelle que le soufisme, loin de se limiter à une aire culturelle ou géographique précise, se présente dans ce musée comme une pensée du lien, du passage, de l’universalité. Le lieu semble ainsi animé par une conviction claire : la pensée soufie ne doit pas être reléguée au patrimoine immobile, mais réactivée, rendue visible, réentendue à travers les formes de l’art contemporain.

À travers la visite, on comprend aussi mieux le rôle de l’institution à laquelle le musée est rattaché : l’école M.T.O. Shahmaghsoudi, qui revendique des racines remontant aux premiers temps de l’islam tout en refusant d’enfermer le soufisme dans un récit strictement historique. Son ambition semble être de proposer une voie de transmission capable de dialoguer avec le monde contemporain, y compris avec les sciences modernes, de la biologie à la physique quantique. La pratique du Tamarkoz, présentée comme une forme de méditation soufie centrée sur la concentration et l’équilibre intérieur, s’inscrit dans cette perspective.

Ce qui demeure au sortir de la visite n’est pas tant un ensemble de connaissances accumulées qu’un léger déplacement du regard. Le musée laisse derrière lui une impression moins intellectuelle que perceptive : celle d’avoir été invité à regarder autrement, à prêter attention au visible comme à ce qu’il laisse deviner. C’est peut-être là, au fond, que réside la force de ce lieu. Non pas dans la volonté d’asséner une vérité, mais dans l’art plus subtil d’orienter vers elle.

Pour quiconque s’intéresse aux formes contemporaines de la spiritualité, aux dialogues entre art et intériorité, ou simplement aux lieux culturels qui tentent d’ouvrir une autre qualité d’attention, le Musée du Soufisme mérite assurément la visite.

Musée du Soufisme
6, avenue des Tilleuls, 78400 Chatou
Tél. : 01 84 75 36 30

Avrupa’da Gençler Nasıl Fotoğraf Çekiyor?

Paris’te Avrupa Genç fotoğrafçıları Festvali: Circulation(s) 2026

Paris’te baharda  ağaçlar çiçek açar sergi salonları da sergi açarlar. ŞU aralar değişik mekanlarda Martin Parr, Robert Capa ve Sebastao salgado sergiler var. . Eğer şu sıralar yolunuz Paris’e düşerse, şehrin en dinamik sanat mekanlarından  CENTQUATRE-PARIS’te , Circulation(s) 2026 adlı  Avrupanın genç fotoğrafçılarına adanmış bir festival var.

21 Mart’tan 17 Mayıs’a kadar sürecek olan bu festival henüz adını koyamadığımız yeni bir “görme biçiminin” laboratuvarı olarak kabul edilebilir. En azından ben böyle düşünüyorum. Bu yıl dördüncüsünü gezdiğim festival çizgisinden en ufak bir sapma yapmadan ilerliyor.

Çok  Canlı ve Çok farklı bir festival

Bu yıl festivalde 15 farklı ülkeden 26 sanatçı bir araya geliyor. Ancak sergiyi gezerken sizi şaşırtacak bir durum var: Ortak bir tema yok. İlk bakışta bir eksiklik gibi görünen bu durum, aslında çağımızın bugünkü halini gözümüzün önüne seriyor. Bugünün dünyası da tam olarak böyle değil mi? Parçalı, dağınık ve aşırı yoğun…

Festivalin tamamı kadın yönetim kadrosu, fotoğraf artık sadece bir kağıt yüzeyi değil; sınırları aşan, performansa dönüşen, fotoğraf felsefesini sevenlerin çok hoşuna gidecek   “düşünceyi”  oön plana alan bir alan haline dönüşüyor. Circulation(s) festivalini, bu anlamda klasik bir fotoğraf sergisinden çok, görsel düşüncenin bir adım ilerisi gibi okumayı tercih ediyorum.

 

Kadın Bakışı ve Çoğul Perspektifler

Festivalin  yönetiminde, tamamı kadınlardan oluşan Collectif Fetart var. Dolayısı ile festivaldeki  sanat dilini doğrudan etkileyen  bir durum söz konusu. Male gaze ve female gaze durumları özetle.  Bugün fotoğrafın  artık tek bir “usta”nın  bakış açısıyla değil, çoğul,  bazen kesişen bazen de ayrışan perspektiflerden oluşuyor. Kimin konuştuğu, nereden konuştuğu ve kimin adına konuştuğu, artık eserin estetik değerinin ötesine geçiyor  ve  politik bir önem taşımaya başlıyor.

 

Gerçeklik sahnede

Festivalde  en çok hissedeceğim kavramlardan biri de fransızların ” théâtralisation” dedikleri,  sahneleştirme. Sanatçılar artık dünyayı olduğu gibi belgelemekle yetinmiyor; onu yeniden kuruyor, dramatize ediyor ve bazen bilerek çarpıtıyor. Kontrolün kaybolduğu bir dünyada, kadrajın içinde yeni bir kontrol alanı yaratıyorlar. Bizler de izleyici olarak  sahneye bakan  bir izleyici değil, oyunun içindeki bir öğe haline dönüşüyoruz.

 

Odak Noktası: İrlanda’nın Melankolik ve Güçlü Dili

Circulation(s) her yıl bir ülkeyi mercek altına alıyor; 2026’nın konuğu ise İrlanda. Coğrafi olarak izole ama kültür açısından çok zengin  bir ada olan İrlanda; sınır, kimlik ve tarih gibi temaları damıtmak adına  iyi bir seçim olmuş. Festivalin genelindeki ekolojik kaygı ve “geçmişi koruma” çabası, İrlanda seçkisiyle önem kazanmış. Sanatçılar ; Yaşanamaz hale gelen bir dünyada, küçük jestlerle nasıl direnir ve yaşamaya devam ederiz?  sorunu soruyorlar sanki. İrlanda’dan atılan sanatçılar şunlar : Ellen Blair, Clodagh O’Leary, Dónal Talbot, Ruby Wallis. Türkiyenin hiç bir festivalde temsil edilmemiş olması acaba Türkiye artık Avrupada değil mi sorusunu akla getiriyor.  Festivale katılan diğer sanatçılar ise şöyle sıralanıyor; Alžběta DRCMÁNKOVÁ — Çekya, Davide DEGANO — İtalya, Joanna SZPROCH — Polonya, Konstantin ZHUKOV — Letonya, Manon TAGAND — Fransa, Marcel TOP — Belçika, Marco ZANELLA — İtalya, Marine BILLET — Fransa, Mashid MOHADJERIN — Belçika, Matevž ČEBÁSEK — Slovenya, Maximiliano TINEO — Arjantin / İtalya, Natalia MAJCHRZAK — Polonya / Belçika, Nathalie BISSIG — İsviçre, Nina PACHEROVÁ — Slovakya, Olia KOVAL — Ukrayna, Rafael RONCATO — Brezilya / İtalya, Ricardo TOKUGAWA — Brezilya, Sadie COOK — Birleşik Krallık, Jo PAWLOWSKA — ABD / Polonya / İzlanda, T2i & NouN — Fransa, Tanguy MULLER — Fransa. Her ne kadar Avrupalı bir festival olduğunu iddia etse de yönetimin avrupa dışına da çıkma özgürlüğünü elinde tuttuğu anlaşılıyor.

Studios Photo 

Ziyaretçiler profesyonel koşullarda fotoğraf çektirebiliyor.

Farklı dekorlar ve arka planlar kullanılıyor.

Katılımcılar imzalı bir A4 baskı ile ayrılabiliyor, isterlerse bunu çerçeveletebiliyorlar.

Hafta sonu programları

Genç sanatçıların profesyonelleşmesine yardımcı olan bir hafta sonu programı.

İçeriğinde:

portfolyo okumaları,

masterclass’lar,

editörlük, sahneleme ve baskı üzerine oturumlar,

teknik ve hukuki danışmanlıklar var. 

CENTQUATRE-PARIS’ nasıl bir mekan? 

   CENTQUATRE-PARIS, Paris’in 19. bölgesinde yer alan ve sanat ile yaşamı bir araya getiren çok disiplinli bir kültür alanıdır. Sanatçı rezidanslarına ev sahipliği yapan bu mekân, fotoğraftan performansa kadar farklı sanat dallarına açık bir üretim ve sergileme ortamı sunar. Programı hem geniş kitlelere hitap eden hem de çağdaş ve nitelikli içeriklerden oluşur. Aynı zamanda restoranlar, mağazalar ve kamusal alanlarla günlük yaşamın içine karışan bir yapıya sahiptir. Genç girişimler için bir deney ve inovasyon alanı sunan CENTQUATRE, sanat ile teknolojiyi buluşturan projelere de destek verir. Kültürel mühendislik yaklaşımıyla uluslararası projelere katkı sağlayan bu mekân, yalnızca bir sergi alanı değil, sanatın üretildiği ve deneyimlendiği dinamik bir merkezdir.

 

Circulation(s) festivalinde bize fotoğrafın artık  belge ve teknik özelliklerinin  ötesinde bir yerlere gitmeye başladığını düşündürüyor.. Fotoğraf, artık bir düşünme biçimi. Ve bu festival, fotoğraf düşüncesini çok  canlı son güncel halini  bizegösteriyor. Eğer fotoğrafın nereye evrildiğini merak ediyorsanız, bu sergi yi kaçırmayın. yarının fotoğrafı hakkında ip uçları veriyor.

 

Adres:

5 Rue Curial, 75019 Paris

İnsanın evrenle, kendi içsel doğasıyla ve ötekiyle kurduğu ilişkinin etik, dönüştürücü ve aklı aşan bir boyutu vardır. Unutmayın!

Dört kitap okuduk arkası arkaına. Bu dört kitabın (Philippe Charlier’nin Vaudou’su, Colette Poggi’nin Bhagavad Gîtâ yorumu, Emmanuel Levinas’ın De Dieu qui vient à l’idée’si ve Revel ile Ricard’ın Le moine et le philosophe adlı eseri) birbirinden çok farklı alanlara (Afrika yerel inancı, Hint felsefesi, Batı etiği/teolojisi ve Tibet Budizmi) odaklanmalarına rağmen, kesiştikleri temel felsefi ve varoluşsal ortak noktalar şunlardır:

1. Modern Batı Aklının, Rasyonalizmin ve Kavramsal İndirgemeciliğin Eleştirisi Dört eser de dünyayı salt mekanik, rasyonel veya bilimsel kategorilere hapseden modern Batı düşüncesinin sınırlarını ve yetersizliklerini ortaya koyar.

Charlier’nin Vodu üzerine çalışması, modern seküler Batı’nın din ile doğa, görünür ile görünmez, tıp ile sihir arasında kurduğu keskin ayrımları sarsar ve bu kategorilerin Benin bağlamında çok daha geçirgen olduğunu gösterir.

Poggi’nin Bhagavad Gîtâ incelemesi, rasyonel ama yönünü kaybetmiş çağdaş insanın içine düştüğü yorgunluk, etik kararsızlık ve anlam boşluğu (kriz) durumunu ele alarak modern öznenin çıkmazlarına işaret eder.

Levinas, Batı felsefesinin ve klasik ontolojinin var olan her şeyi kavramsal bir egemenlik altına alarak bilgi nesnesine dönüştürmesine radikal bir itiraz yöneltir; ona göre Mutlak olan (Tanrı veya Öteki) akli bir kavrama sığdırılamaz.

Revel ve Ricard’ın diyaloğu ise, Batı uygarlığının bilimsel ve teknik gelişimine, artan refahına rağmen insanın ölüm korkusu, doyumsuzluk ve anlamsızlık gibi sorunlarını çözemediğini, geride devasa bir manevi boşluk bıraktığını tartışır.

2. Benmerkezciliğin (Egonun) Aşılması ve Evren/Öteki ile İlişkisellik Bu kitapların her biri, yalıtılmış, kendi içine kapalı ve bencil bir “ego” fikrine karşı çıkarak daha geniş bir ilişkisellik veya etik sorumluluk ağı önerir.

Vodu kozmolojisinde insan tek başına bir birey değildir; doğa, atalar, görünmeyen varlıklar ve toplumsal hafıza tarafından çevrelenmiş bir ağın parçasıdır.

Bhagavad Gîtâ, eylemin kişinin kimliğini şişiren bir “ego tiyatrosu” (ben kazandım, ben başardım) olmaktan çıkıp evrensel düzene (dharma) katılım olması gerektiğini savunur ve insanı geçici benliğinin ardındaki daha derin, hakiki bir bilince geçmeye çağırır.

Levinas’ın etiğinde “ben”in kendine kapanması kırılır; insan kendine sahip bir özne olmaktan çıkıp, ötekinin yüzü karşısında mutlak bir sorumluluk duyan, ona borçlu bir varlık olarak yeniden tanımlanır. Benliğin kibirden arınması ve merkezinden çıkması, Tanrı’ya yönelişin ta kendisidir.

Budizm diyaloglarında da Batı’nın temel dayanağı olan sabit ve bağımsız “ben” varsayımının bir yanılsama olduğu, zihnin bu yanılsamalara ve arzulara yapışmasının acı ürettiği gösterilerek, benlikten şefkate uzanan bir yol tarif edilir.

3. Salt Teorik Bilgiden Ziyade Pratik, Yaşamsal ve Etik Bir Dönüşüm Arayışı Bu metinlerin hiçbiri konularını yalnızca “kuru bir akademik bilgi” veya “soyut bir inanç sistemi” olarak ele almaz; hayatın tam içinde, eylemde ve kriz anlarında sınanan yaşam pratikleri sunarlar.

Vodu, sadece gizemli bir inanış değil; hastalıkta, toplumsal çatışmada veya ölümde devreye giren, gündelik hayata uygulanabilir pragmatik bir kozmoloji ve şifa sistemidir.

Colette Poggi, Bhagavad Gîtâ’yı mistik bir kaçış olarak değil; niyetin, bilincin ve içsel özgürlüğün terbiye edildiği, dünyanın tam içinde kalarak geliştirilen bir “eylem sanatı” olarak sunar.

Levinas için felsefe varlığı bilmekten çok daha temel bir eylemle, insan yüzünün yarattığı sarsıntı ve “öldürmeyeceksin” diyen ahlaki emirle (etik) başlar; Tanrı da teorik bir nesne değil, bu etik sorumluluk ilişkisinin içinde bir “iz”dir.

Le moine et le philosophe ise felsefe ve dini, soyut inançlar toplamı olarak değil, tıpkı bilim gibi insan bilincini, acıyı ve mutluluğu sistemli bir şekilde inceleyen ve dönüştüren bir “yaşam tekniği” olarak ele alır.

Özetle, bu dört eser de hakikatin yalnızca laboratuvar doğrulamasına veya entelektüel kavramlara indirgenemeyeceğini; insanın evrenle, kendi içsel doğasıyla ve ötekiyle kurduğu ilişkinin etik, dönüştürücü ve aklı aşan bir boyutu olduğunu savunmaktadır

The Paradox of Love and Happiness: Chemistry, Effort, and Attention

The Paradox of Love and Happiness: Chemistry, Effort, and Attention

Mehmet Ömür

Happiness has always occupied my mind. Lately, “love” and relationships have entered the same equation—perhaps because the calendar is quietly pointing at February 14. I am a physician, not a psychologist. I’m writing these lines from observation, reading, and a small need to unburden myself. My aim is simple: to understand, and if possible, to be a little happier. I am not like Sait Faik—I wouldn’t go mad if I didn’t write—but when I do write, I feel relief. I become lighter.

Today I want to look at life through two lenses. The first is our general pursuit of happiness. The second is romantic love and what makes it last. What surprises me is this: the foundations of happiness and the sustainability of love seem to grow from the same roots.

The Allure of Dopamine—and What Comes After

As a physician, I can’t help but see the biological layer beneath our emotions. In broad terms, happiness and motivation are closely tied to the brain’s reward circuitry—often discussed through dopamine. When we talk about the biology of early love, the story arrives at a similar place. The feeling of “priority,” that inner electricity, the sudden sharpening of attention—these are strongly linked to the reward system.

And yet, here is the paradox: the very chemistry that ignites both happiness and love can also mislead us.

Short-term dopamine-driven pleasure—entertainment, novelty, gifts, the quick high—does not last. In love, the first stage can feel like a bright announcement. The heart races; noradrenaline speaks loudly. Everything becomes vivid. But that volume is not the whole song. It is an opening—powerful, necessary, and often beautiful—yet it cannot be the entire architecture.

The spark is not the house.

No Joy Without Labor: The Quiet Discipline of Being Happy

Bookstore shelves often sell happiness as a butterfly: “Stand still and it will land on you.” I don’t believe that. Happiness is not passive. It is work. It is a learnable skill, a discipline—sometimes even a craft.

The same principle applies to love.

Romance is not the red hearts in shop windows. Romance is closer to “building a home” and doing its daily maintenance. It resembles watering a plant: if you neglect it, it may not die immediately, but it will slowly fade. The people who preach “do good and gratitude will follow” and the idea that “small negligences add up and end love” are, in fact, knocking on the same door:

Effort.

Not grand gestures—daily effort.

The Most Expensive Currency: Attention—and the “Now”

Modern life has a silent thief that steals both happiness and love: our inability to focus.

To be happier, many paths point toward the same practice: learning to stay in the present moment, to breathe, to soften the anxieties of past and future. In relationships, the equivalent word is attention. Attention has become the most expensive currency of our era.

Romance is not an expensive gift. Romance is noticing: being able to read the small shifts in your loved one’s face amid screens, fatigue, speed, and noise.

And sometimes romance is as simple—and as rare—as this sentence:

“I see you.”

It may be more romantic than a bouquet, because it belongs to the sum of days, not just one day.

The Unity of Opposites: Vahdet-i Tezat

Life is neither purely black nor purely white. In the search for happiness, our opposing needs often collide: freedom (individuality) and approval (belonging), solitude and connection, ambition and peace. The solution is rarely found by choosing one side forever; it often emerges from synthesis—the unity of opposites.

Vahdet-i Tezat.

Love carries the same tension. It begins as a storm and evolves into gravity. The storm is excitement: novelty, intensity, obsession. Gravity is trust: calm, continuity, attachment.

This is not a loss. It is a transformation.

If early love is a flare, lasting love becomes a steady light. If the beginning is chemistry as fire, the continuation is chemistry as reaction—changing form without disappearing. Oxytocin and vasopressin do not erase passion; they reshape its meaning. The energy becomes quieter, but also deeper.

Conclusion: To See, To Connect, To Live Unmasked

Freud famously points to work and love as two pillars of a meaningful life. Solitude has its wisdom, but most of us do not shine alone. Happiness may begin inside, yet it becomes visible through connection—through friends, shared meals, shared silence, shared burdens, shared laughter.

Whether you are pursuing happiness in general or trying to sustain love, the most essential move is the same: learning to live unmasked. The strongest frame of love is not the posed moment, but the moment the mask falls. As Mevlana suggests—if we “appear as we are, or be as we appear”—something in us relaxes. And when we relax, we become more capable of happiness.

So perhaps what we need on February 14—or on any ordinary day—is not the noise of red hearts, but the courage of a simple truth. To make the person we love feel, unmistakably:

“I see you.”

Because a human being often reaches real happiness not by chasing pleasure, but by witnessing another life—and being witnessed in return.

Stay with love and health.

How to Self-Publish a Photo Book: Lessons from Belle-Île-en-Mer Workshop

The Second Birth of the Image: A Book-Making Odyssey from Cappadocia to Belle-Île em Mer Brittany in France

For a photographer, pressing the shutter is only half the act. The moment that image transforms into a memory, an object, a tangible “story,” is where the real magic begins. Today, I want to share the story behind my “Cappadocia” book from years ago, woven together with the technical and emotional notes on “autoedition” (self-publishing) that I refreshed during a recent workshop in Belle-Île-en-Mer.
This post is not just a memoir; it is a roadmap for my friends who dream of creating their own photography book.
The Winds of Belle-Île and the Book as a “Reading Machine”
Last February, I found myself in Belle-Île-en-Mer. It is an island that changes its face several times a day—sometimes battered by rain, sometimes bathed in brilliant sunshine—testing one’s nerves just as much as one’s images. There were seven of us, hailing from Finland, Switzerland, Poland, France, and Turkey. We all shared a common desire: to transform our photos from mere portfolio files into an object that stands on its own—a form that is thought-out, constructed, and inhabited.
Here, under the guidance of the internationally renowned photographer Claudine Doury and the master book designer Caroline Lusseaux, I was reminded of a crucial truth: Making a book is not just “printing”; it is a craft in itself.
It is often assumed that a good photo book depends solely on good photos. This is true, but insufficient. As Caroline emphasized at the workshop, a book is actually a “rhythm machine” (machine à rythme). It is the rhythm of the pages, the rhythm of the white spaces (the “rests”), the rhythm of visual echoes, and most importantly, the rhythm of the hand turning the pages.
The Spark of Inspiration: From Cambodia to Cappadocia
Returning to the journey of my own “Cappadocia” book; the project actually began far away, among the Angkor temples of Cambodia. I was captivated when I saw “Elegy,” a book by John McDermott, who had left his life in England to dedicate 14 years to that land. At that moment, the fate of my Cappadocia archive, which I had been accumulating for 10 years, changed. I told myself, “I must do a great work like this. I must carry the mystery of Cappadocia to the world”.
I had made amateur attempts before, such as “Ripple Marks” and “Doğa” (Nature), but this time had to be different. It had to be a true art book.
The 4 Pillars of a Good Book and the “Team” Spirit
Whether in the training at Belle-Île or during my Cappadocia process, the greatest truth I have observed is this: You cannot do this alone. For the Cappadocia book, I brought together four “indispensable” factors:
1. The Curator: A ruthless and professional eye for selection. Famous photographer Fethi İzan undertook this task for my book.
2. The Designer: The visual identity of the book. The esteemed Mehmet Ali Türkmen even designed a special logo for the project.
3. The Printer: Perhaps the most critical stage. Without the gentle touch of A4 Ofset and my dear friend Alparslan Baloğlu, who specializes in photo book printing, we could not have achieved that quality.
4. The Writer/Critic: Text that breathes soul into the book. Orhan Alptürk, whom we sadly lost in 2022, added intellectual depth with his introduction.
This team worked in an atmosphere of perfect cooperation and brotherhood. When doing your own book (autoedition), you must either wear these four hats yourself or find the right partners. Remember, your printer is not a service provider, but a partner who saves you from mistakes.
Constructing the Visual Story: “Every Choice is a Renunciation”
For the Cappadocia project, I had 24,000 frames accumulated over 15 years—ranging from analog to digital, black and white to color. How does a “story” emerge from such chaos?
This is where the lesson of “Editing” from Belle-Île comes into play. Selecting is hard, but ordering them is harder. Two images side-by-side must create an invisible third image—a tension, a question.
In Cappadocia, we made a decision: We eliminated the people, the tourists, and the dining venues. We told a nature story starting from the majesty of Mount Erciyes and descending into the texture of the tuff. We selected only 119 photos out of 24,000. Because every choice is indeed a renunciation. A book is not an archive; it is a proposition.
Technical Integrity: The Memory of Paper and the Art of Printing
One of the topics we discussed emphatically at Belle-Île was paper selection. Paper is not a neutral surface; it is the “skin of the image”. It determines contrast, the depth of blacks, and even the speed of reading.
In my Cappadocia book, we had to unite photos taken with different techniques (film, slide, digital) under a common language. For this, we used a tritone printing technique, likely a first in Turkey. By printing with tones of “Burnt Sienna” (terre de sienne brûlée) on paper imported from Italy, we achieved that mystic unity.
For those attempting autoedition, here is some golden technical advice:
• InDesign is a Discipline: Bleeds (fond perdu), margins, and templates do not accept errors. Strictly follow your printer’s specs (usually 3mm or 5mm bleeds).
• The Double-Page Rule: A book is read in “spreads” (openings), not single photos. Do not place two “dominant” photos facing each other where they cannibalize one another. Sometimes a white space, a “rest,” allows the viewer to breathe.
• Prototype It: The image on the screen is deceptive. You must make a physical dummy. You can only understand where the story drags or flows when you turn the pages with your own hand.
A Practical Checklist for Autoedition
Distilled from my Belle-Île notes, here is a short guide that should be on your desk while making your book:
1. Define the Promise: Before starting, write a single sentence: “This book is about …, showing …, to make one feel …” If you can’t write this, the reader won’t understand it either.
2. The Rhythm Test: Does the book “hold up” during a 3-minute fast flip? Does it bore you during a 30-minute slow read?.
3. Text Usage: Do not use text as an “explanation” or an “apology” for the photos. Text is there to orient the reading.
4. Binding (Reliure): Even the most beautiful design is wasted if the book doesn’t open properly. Binding is the architecture of the book.
Final Word: Does a Project End?
The answer to the frequently asked question, “Does a project ever end?” is clear to me: Yes, it must. A work that never ends is not a project. The Cappadocia book is finished; the Turkish and English editions sold out and became rare items. Now, it lives its own life.
When photography transforms into a book, it accepts being “transformed.” This is not a betrayal, but the image’s second birth. If you have a long-term, fragile project that is valuable to you, do not be afraid to embody it in book form. Assemble the perfect team (or acquire those skills), feel the smell of the paper, finish your project, and set sail for new horizons.
Life is a collection of successive projects.
Stay with love.
Ps: Some technical aspects;
Here is the explanation of the depth and texture that the tritone printing technique added to your Cappadocia book, based on the details in your account:
1. Creating a Common Visual Language The most critical function of the tritone technique in your project was unification. You had an archive spanning 15 years, comprising various formats: negative film, slides, and digital images, ranging from black and white to color. Without a unifying technique, placing these side-by-side would have resulted in a disjointed visual experience. By digitizing the analog negatives and printing everything via tritone, all photographs—regardless of their original medium—acquired a “common photographic language”.
2. Atmospheric Depth with “Burnt Sienna” Rather than standard black and white, you utilized a specific color palette: “Terre de Sienne Brûlée” (Burnt Sienna).
• The technique involved selecting specific colors from the upper dark and lower light layers of this Burnt Sienna tone.
• This choice likely gave the images a warmth and texture that mirrors the geological reality of Cappadocia (the tuff and soil), creating an atmosphere that standard monochrome could not achieve.
3. A Technical First You noted that this application—using selected layers of Burnt Sienna in tritone—was likely a first in Turkey. When combined with the high-quality paper imported from Italy, the technique transformed the images from mere reproductions into an artistic narrative with a distinct, tactile feeling.
This technique allowed you to bypass the chaos of mixed media and present a coherent, artistic “proposition” rather than just an archive of images.
Here is how you should use white spaces to create rhythm in a photo book:
1. Creating “Breathing” Stops (Respiration) A book is like a piece of music; it needs “rests” (silence) as much as it needs notes. White spaces are the breathing areas of the book,. They prevent the reader from becoming mentally exhausted when moving from one image to another and “relaunch” their attention, preparing them for the next visual,.
2. Preventing Visual “Cannibalism” One of the most critical points Caroline Lusseaux emphasized in the workshop was this: Avoid placing two “strong” photos facing each other. If two dominant images are side-by-side, they can “cannibalize” one another,. In such cases, leaving one page blank or using text to calm the spread allows the strong image to achieve the impact it deserves,.
3. Providing Relief: “No Relief Without Hollows” maintaining the same intensity throughout the entire book blinds the reader. Acting on the principle that “without hollows, there is no relief,” you must use calm and empty pages to accentuate the visual power and height of the other pages,.
4. Planning During the Draft Stage White spaces should not be added at the end of the design process just because “there was space left over”; they must be constructed as part of the rhythm while still in the “brouillon” (rough draft/dummy) stage,.
5. Making It Feel Intentional In the file sent to the printer, white spaces must not look like forgetfulness or an error. These spaces must be a conscious (intentional) part of the project’s architecture,.
In summary, white space is not the “absence” of a photo, but an active building block that manages the rhythm of the reader’s hand and eye.
Based on the sources provided, the choice of paper acts as the “skin of the image,” fundamentally altering how a photograph is perceived and felt by the viewer. It is not merely a neutral surface for ink; it is an active participant in the emotional narrative of the book,.
Here is how paper choice influences the conveyance of emotion:
1. Determining the Atmosphere and Depth The paper’s physical characteristics directly dictate the visual “mood” of the photograph. It controls contrast, the depth of blacks, and color rendering,.
• For example, Olin Regular offers a matte finish and a “subtle touch,” which can create a softer, more intimate emotional connection,.
• Munken is noted for its natural whiteness and tactile quality, often selected for design-focused editions,.
• Condat Périgord (coated) renders colors more “densely,” which might be suitable for images requiring high impact and vibrancy,.
2. Controlling the “Rhythm of the Hand” (Tempo) Emotion is also a matter of time. The texture of the paper influences the physical speed at which a reader turns the pages. A highly textured paper slows down the hand, forcing the viewer to linger on the image and engaging in a more contemplative or “slow” reading experience,. Conversely, smoother papers might accelerate the pace.
3. Creating a Unified Visual Language In your Cappadocia book, the choice of paper was essential to creating a cohesive emotional experience from a chaotic archive. By using paper imported from Italy combined with a specific tritone printing technique (Burnt Sienna), you successfully united different formats (film, slide, digital) under a “common photographic language”. This prevented the book from feeling like a disjointed archive and instead presented a consistent, atmospheric world that mirrored the geological texture of the region.
4. Dialoguing with the Book’s Intention The paper must align with the “promise” of the book. A mismatch creates emotional dissonance.
• You must ask: Is this a precious object, a raw manifesto, or a notebook?,.
• The paper must “dialogue” with the image type (e.g., soft color vs. strong contrast) to convey the intended feeling correctly,.
Crucial Warning: The sources emphasize that you can never choose paper via a screen. Because it has a “memory” and physical presence, it must be tested with physical sample kits to ensure the emotional translation is accurate,,.
Mehmet Ömür

Happy New “Sevgililer Günü”

The Neurobiology of Love and the Neglected Art of “Attention”: A Different Look at February 14th

I have never been fond of the “mandatory” romance of February 14th, pinned to the calendar like a red tack, nor the heart icons decorating shop windows, nor the consumption-oriented rush. Trying to fit love into a single day feels like underestimating that complex, stubborn emotion that biologically consumes us. However, rejecting this date entirely would be the easy way out. Perhaps we should view today not as a day of “purchasing,” but as a day of “lens adjustment.” A day to clean our objectives and refocus on the fine details of the face beside us.

Because love does not live merely in the verses of poets; it lives in the deepest folds of our brains, in the electrical storm where our neurons fire. Today, I do not want to offer you sugary words, but a truth filtered through the chemistry of love.

Scene One: The Biological Storm and “Blindness”

We all know the early stages of love. The stomach cramps, the sweating palms, the insomnia… Poets call this “passion,” but scientists call it the “activation of the dopaminergic reward system.” When we fall in love, the Ventral Tegmental Area (VTA) and the Caudate Nucleus in our brains explode like fireworks 1, 2. These regions are associated with reward and motivation—the deep desire to want something and the drive to obtain it. Research led by Helen Fisher shows that a brain in love is bathed in dopamine; this is a state of euphoria similar to the effect cocaine creates in the brain 3, 4.

In this phase, the world turns into a frame built for two. Our brain makes the beloved a “priority.” But something else interesting happens simultaneously: The saying “love is blind” is not just a metaphor, but a neurobiological fact. When we are in love, the activity in the amygdala (responsible for fear) and the prefrontal cortex (responsible for critical judgment) decreases 2, 5. In other words, nature puts us in a temporary state of “non-judgment” so that we can bond with that person, combine our genes, and ensure the continuity of life. We do not see the flaws of the person before us because our biology is focused solely on “reunion” at that moment.

In this initial period, it is not just dopamine but also cortisol—the stress hormone—that takes the stage. The beginning of love is actually a crisis state for the body; a “fight or flight” mode brought on by uncertainty 6, 7. As cortisol rises, the levels of serotonin, which we associate with happiness and calm, drop. This drop causes us to be unable to get the person we love out of our minds, leading to obsessive thoughts. Much like individuals with Obsessive-Compulsive Disorder, low serotonin “fixates” us on our beloved 6, 8.

Scene Two: Seeking Harbor from the Storm

However, biologically, it is impossible for this high-energy, stressful state to last forever. If it did, we would likely die of exhaustion. Here begins the transition from the flashy beginning of love to the “home-building” phase—that is, attachment.

The leading actors of this transition are oxytocin and vasopressin. These neuropeptides, which evolutionarily establish the deep bond between mother and infant, are the architects of the feeling of “trust” and “peace” in romantic relationships 9, 10. Oxytocin increases with skin-to-skin contact, hugging, and intimacy; it lowers cortisol, reduces fear, and calms us down 11, 12. Vasopressin, on the other hand, particularly in males, triggers monogamy, the drive to protect the partner, and fidelity. Famous experiments on prairie voles show us this: Living creatures with properly functioning dopamine and oxytocin receptors can remain faithful to their partners for a lifetime 13, 14.

This phase is where romance changes shape. The issue is no longer just “desire”; the issue is “witnessing.” It is about creating a climate where you can be yourself beside someone else, where you can exist without hiding your fragility. As Freud suggested, perhaps love is the desire to complete the lack created by that first trauma, the separation from the mother 15. We seek the sense of wholeness we lost in another. And if we are lucky, we leave that stormy dopamine sea and dock in the serene harbor of oxytocin.

Romance is Actually “Attention”

At this precise point, for February 14th, I will not tell you to “buy an expensive gift.” Because romance is not something measured by credit card statements. Romance is the ability to generously offer the scarcest resource of modern times—“attention”—to the person you love 16.

Today, the screens in our hands, the notifications, and that endless digital noise prevent us from looking at the face of the person we love. We remain “alone” in each other’s presence. Yet, romance is the ability to slip through that noise and notice the slight crack in your loved one’s voice, the fatigue at the edge of their eyes.

If we look through the eye of a photographer; love is not those “posed” perfect moments. Love is the moment the pose dissolves, where the human stands there in their most vulnerable, most authentic state 17. And the greatest romantic gesture is to witness that moment. It means saying, “I am here, I see you, I hear your story.”

Attachment theory tells us that the relationship we established with our parents in childhood shapes our adult love lives 18, 19. Some of us attach “anxiously”; we fear abandonment and constantly seek validation. Some of us become “avoidant”; intimacy suffocates us, and we fear losing our independence. But thanks to neuroplasticity—the brain’s ability to change—these wounds can be healed with the right partner acting as a “buffer” 20, 21. A secure relationship is not just an emotional shelter but a medicine for our physical health. Research shows that happily partnered individuals who hug often have lower blood pressure, stronger immune systems, and even wounds that heal faster 22, 23. Love biologically heals us.

A Ritual Proposal for February 14th: “Seeing”

So, on this February 14th, let’s escape the noise of the red hearts in the shop windows and hold a quieter but deeper celebration. Let’s respect the biology of love; let’s accept that the replacement of that first day’s dopamine explosion with the trust-filled warmth of oxytocin is not a loss, but a maturation.

My suggestion to you is to gift your loved one “time” and “attention” today. Perhaps not in an expensive restaurant, but in the most comfortable corner of your home, in a silence where phones are turned off. Ask each other this question: “Have I heard you enough lately?”

Small neglects are more dangerous for relationships than great disasters. It is like forgetting to water a flower; it may not die immediately, but it slowly fades 24. What keeps a relationship alive is not grand gestures, but the sincerity in the question, “How are you today?” It is the belief in the sentence, “I am proud of you.”

If you must give a gift, write a letter. But not with ornate, copy-paste poetry. A letter full of concrete observations. Say, “I admired how you handled that difficult situation the other day.” Say, “I love that line that forms by your eyes when you laugh.” Concreteness is the secret power of romance. Because love is not an abstract concept, but the sum of living details 25.

Conclusion: Giving a Direction

Whether love is a “disease,” an “illusion,” or an “evolutionary game” has been debated for thousands of years 26, 27. Perhaps it is all of them, perhaps none. But what is certain is that love is the most powerful experience that takes a human beyond their own limits, transforming “I” into “we.”

Neurobiology tells us that the roots of love lie deep in the mammalian brain, connected to survival instincts, reproduction, and motherhood 28, 29. But we humans have built a magnificent cathedral of “meaning” upon this biological infrastructure.

This February 14th, light a candle inside that cathedral. Give the person you love not just a day, but a “direction.” Make a silent promise to continue witnessing their past, their fears, and their dreams. Because at the end of the day, when those chemical storms subside, when that passionate “blindness” passes and our eyes begin to see clearly again, what remains beside us is that careful attention we have shown one another.

And believe me, there is no other sentence more romantic, more aphrodisiac, and more capable of firing the brain’s reward centers than saying: “I see you, and I accept you as you are.”

Stay with love and attention.

Yediğiniz Her Lokmanın Arkasındaki 5 Sarsıcı Fikir

Yediğiniz Her Lokmanın Arkasındaki 5 Sarsıcı Fikir
Giriş: Tabağınızdaki Sessiz Dünya
Her gün defalarca tekrarladığımız o sıradan eylem —bir lokmayı ağza götürmek— aslında evrenle kurduğumuz en mahrem, en şiddetli ve en kaçınılmaz temastır. Gündelik bir öğün, basit bir biyolojik zorunluluk gibi görünür. Ama bu sadeliğin ardında, fark etmesek de, yüzyıllarca süren etik tartışmaların, bilimsel belirsizliklerin ve felsefi çelişkilerin katmanları yatıyor. Yediğiniz şeyle aranızdaki gerçek bağ nedir? Çatalınız sadece besin mi taşıyor, yoksa bir dünya görüşünü mü? Tabağınızdaki yemeği bir “şey” olarak değil, bir “süreç” olarak görmeye başladığınızda, her şey değişir.
——————————————————————————–
Şaşırtıcı Gerçekler
1. “Dikkatli Ol” Demek Hiçbir Şey Dememektir: GDO Tartışmalarındaki ‘İhtiyat’ Yanılgısı
• Açıklama: Genetiği değiştirilmiş organizmalar (GDO) gibi yeni teknolojiler gündeme geldiğinde, en sık duyduğumuz tavsiye “ihtiyatlı olmaktır.” Kulağa bilgece gelen bu “ihtiyatlılık ilkesi”, 1992 Rio Deklarasyonu’nda şöyle formüle edilmiştir: “Bilimsel kesinlik eksikliği, çevresel bozulmayı önlemek için maliyet-etkin önlemleri erteleme nedeni olarak kullanılmamalıdır.” Bu ilkeye dayanarak pek çok ülke, GDO’ların çevreye zarar verebileceği endişesiyle moratoryum ilan etti. Ancak ilke, madalyonun diğer yüzünü de destekler. Küresel ısınmanın gıda üretimini tehdit ettiği bir senaryoda, kuraklığa dayanıklı GM ürünler toprağı ve insanları kurtarabilir. Bu durumda ihtiyatlılık ilkesi, “GM teknolojisini ertelemek için bilimsel belirsizlik mazeret olamaz,” der. Sonuç mu? Aynı ilke, bize aynı anda hem “GM yapmayın” hem de “GM yapın” diye bağırır. Her iki yöne de çekilebilen bu ip, bizi eylemsizliğe mahkum eden felç edici bir çelişkiden başka bir şey değildir.
• Analiz: Bu durum, ihtiyatlılık ilkesinin bilimsel bir karar mekanizmasından çok, bize “bir şeyler yapıyormuşuz” hissi veren psikolojik bir rahatlama aracı olduğunu gösterir. Tıpkı acemi bir biniciye “dikkatli ol” demenin hiçbir somut tavsiye içermemesi gibi, bu ilke de bizi ideolojik bir duruşa hapseder. Gerçek çözüm, genel ilkelerde değil, her bir GDO ürününü kendi bağlamında, riskleri ve faydalarıyla değerlendiren, vaka bazlı bilimsel verilere dayanan somut politikalarda yatmaktadır.
2. “Mutlu Et” Sadece Sizin Vicdanınızı Rahatlatır, Hayvanın Hakkını Vermez
• Açıklama: “Mutlu Et” (Happy Meats) trendi, basit bir önermeye dayanır: “İyi bir yaşam süren bir hayvanı yemek ahlaki olarak sorunsuzdur.” Bu mantığın arkasında, Peter Singer gibi felsefecilerin savunduğu, hayvanların bir gelecek kavramına sahip olmadığı ve bu yüzden ölümün onlara bir “zarar” vermediği varsayımı yatar. Ancak bu varsayım son derece sorunludur.
• Analiz: Filozof Donald Griffin’e göre, avlanan veya tehlikeden kaçan bir hayvan, kendi bedenini ve hareketlerini algılamak zorundadır; bu da bir tür “öz-farkındalığa” sahip olduğunu gösterir. Yaşamını sürdürme mücadelesi, bir “tercih” ve yaşama “isteği” değil midir? Geçmişi hatırlamayan ve geleceği tasavvur edemeyen, geçici küresel amnezi yaşayan bir insan düşünün. Onun ölümü ona zarar vermez mi? Elbette verir. Bu insan için geçerli olan ahlaki sezgi, neden bir hayvan için askıya alınsın? “Mutlu et” söylemi, hayvanın yaşama hakkını değil, bizim rahatlama arzumuzu merkeze alır. Hayvan sömürüsünü daha temiz bir ambalajla sürdürülebilir kılan, sofistike bir vicdan rahatlatma mekanizmasıdır.
3. Sofra Adabı Sadece Nezaket Değil, Hayvani İştahınıza Vurduğunuz Felsefi bir Gemdir
• Açıklama: Felsefe tarihi, yemeği uzun süre “alt düzey” bir uğraş olarak görüp zihnin yüce katlarından dışlamıştır. Oysa yemek, “ben” ile “ben olmayan” arasındaki o ince sınırın her gün yeniden müzakere edildiği yerdir. Sıkıcı bulduğumuz sofra adabı kuralları (dik oturmak, sırayı beklemek, belli bir ritimle çiğnemek) basit bir nezaket göstergesi değildir. Bu kurallar, içimizdeki hayvani bir iştahı insani bir törene dönüştürme çabasıdır.
• Analiz: Masa adabı, biyolojik dürtülerimize vurduğumuz “entelektüel gemlerdir.” Bu kurallar sayesinde sadece bedenimizi doyurmakla kalmaz, aynı zamanda toplumsal kimliğimizi de inşa ederiz. Ekmeği bölmek, aslında zamanı, kaderi ve ortak bir geleceği bölmektir. Sofrada kurulan o sessiz ittifak, bir toplumu bir arada tutan en eski tutkaldır ve bu kurallar, o ittifakın dilidir.
4. “Lezzet Turistliği” Modern Bir Sömürgecilik Biçimi Olabilir
• Açıklama: Felsefeci Lisa Heldke, “lezzet turisti” kavramıyla modern iştahımıza ayna tutar. Bu, başka kültürlerin mutfaklarını, arkasındaki hikayeden, emekten, tarihten ve bazen de acılardan kopararak “egzotik bir ganimet” gibi avlamaktır. Yemeği, ait olduğu topraktan ve insanlardan soyutlayıp tabağımıza sadece bireysel bir “deneyim” olarak sermek, sömürgeci bir bakış açısının en rafine ve en lezzetli halidir.
• Analiz: Bu sömürgeci iştaha karşı Heldke’nin önerisi, “iç içe geçmiş gezgin” olmaktır. Bu, sadece lezzeti değil, lezzetin arkasındaki dünyayı da görmeyi seçmektir: o yemeği var eden emeği, toprağı ve insanları. İç içe geçmiş gezgin, tatları “avlamaz”; hikayeleri dinler, bağlama saygı duyar ve yediği şeyin sadece bir ürün değil, bir kültürün yaşayan parçası olduğunu anlar. Bir sonraki “egzotik” yemeğinizde kendinize sorun: Bir ganimet mi topluyorsunuz, yoksa bir hikayeye konuk mu oluyorsunuz?
5. Hayvan Refahı Yasaları Ahlakla Değil, Çoğunlukla Parayla Yazılır
• Açıklama: Gıda güvenliği ve hayvan refahı yasalarının, ahlaki kaygılardan çok ekonomik verimlilikle şekillendiği acı bir gerçektir. Bunun en çarpıcı örneği, ABD’deki 1958 tarihli Humane Slaughter Act (İnsancıl Kesim Yasası)’dır. Yasa, kesimden önce büyükbaş hayvanların bilinçsiz hale getirilmesini şart koşar. Sebep ahlaki mi? Hayır, ekonomik. Çünkü bilinçli ve çırpınan bir hayvan hem işçilere zarar verir hem de karkasın değerini düşürür.
• Vurgu: Ancak aynı yasa, kümes hayvanlarını kapsamaz. Çünkü bir tavuğun çırpınmasının ekonomik maliyeti, bir ineğinkine kıyasla önemsizdir. Bu durum, sistemin temel mantığını ortaya koyar:
Yasalar der ki: “Hayvanları gereksiz acıya maruz bırakmayın.” Ama “gereksiz” ne demek? Mahkemeler bunu yorumlarken, endüstrinin kendi “normal” uygulamalarına bakıyor. Yani standart, sektör tarafından belirleniyor. Bu da demek oluyor ki: hayvan çıkarları, ancak ekonomik verimlilikle çelişmediği ölçüde korunuyor.
——————————————————————————–
Sonuç: Çatalınız Bir Soru Taşıyor
Gördüğünüz gibi, GDO tartışmalarındaki sahte güvenlik arayışından “mutlu et” söyleminin vicdani kolaycılığına, sofra adabının derin felsefesinden yasaların ekonomik mantığına kadar her lokma, karmaşık bir tercih ve dünya görüşü barındırıyor. Çatalınız sadece besin taşımıyor; bir tarım modelini selamlıyor, bir emek biçimini onaylıyor ya da bir sömürü düzenini besliyor. O halde kendinize sorun: Bir sonraki öğününüz sadece bedeninizi doyuran bir yakıt mı olacak, yoksa yeryüzüyle imzaladığınız o sessiz, derin sözleşme mi?

Orson Welles Sen nasıl bir insansın?

Orson Welles: Büyük bir beyin!

Orson Welles’i severim.

Takdir ederim.

Ama asıl mesele bu değil.

Onu sevmekten çok, onunla baş edememek ilgimi çeker. Orson Welles bana her zaman bir fazlalık gibi gelmiştir: zekâsı fazla, enerjisi fazla, sesi fazla, hayalleri fazla. Bir insan için “fazla” olan ne varsa, sanki hepsi onda toplanmıştır. Bu yüzden hiçbir yere tam olarak sığamamıştır. Ne Hollywood’a, ne Avrupa’ya, ne de tek bir kimliğe.

Paris’teki Orson Welles retrospektif sergisi, bu taşma hâlini gayet net bir şekilde görünür kılıyor. Bildiğimi sandığım bir ismin, aslında ne kadar çok katmandan oluştuğunu fark ediyorsunuz. Sergi bir filmografiyi sıralamıyor; insanı büyük ve karmaşık bir zihnin kıvrımlarında dolaştırıyor. Bir arşivden çok, bir beyin içi gezinti sanki.

Duvarlarda yalnızca filmler yok. Yönetmen Welles’in yanında aktör, tiyatro insanı, radyocu, anlatıcı ve  evet  bir de sihirbaz olan Welles var. Her köşede başka bir Orson Welles’e rastlıyorsunuz. Sanki tek bir kişi değil; kalabalık bir sanatçı topluluğu sergileniyor.

Ve bir cümle asılı kalıyor ortada; “Neden benden bu kadar çok var da sizden bu kadar az?” Bunu biraz açmalıyım. Orson Welles bunu kendisini seyretmeye gelen bir kaç kişilik seyirci topluluğna oyundan önce söyler.

Bu söz biraz meydan okuma, biraz da hüzün taşıyor. Welles, sahnede kendini sayar: yönetmenim, aktörüm, yazarım, spikerim… sayar da sayar. Sonra salondaki birkaç kişiye döner ve sorar: Ben neden bu kadar çoğum, siz neden bu kadar azsınız?

Bu bir kibir gösterisi değil; daha çok, taşan bir benliğin göstergesidir.

Citizen Kane ve Erken Gelen Zirve

Citizen Kane sertgide elbette merkezde. Ama bu sergide bir anıt gibi değil; bir eşik gibi duruyor. Oradan geçip devam ediyorsunuz. Filmi çektiği kameralar, montaj masası, o meşhur siyah-beyaz fotoğraf duvarda asılı… Orson Welles montaj masasının başında. Hepsi sinema tarihinin neredeyse kutsal nesneleri gibi. Ama sanki  bir kaderin başlangıç noktası gibi de duruyor.

Sinemayı değiştiren o film, Welles’in hayatını da belirlemiş. Erken gelen bu zirve, uzun süren bir uyumsuzluk yaratmış. Hollywood’la bitmeyen gerilim, sonra Avrupa yılları, yarım kalan projeler, kesilip biçilen montajlar, başka ellerde tamamlanan filmler…

Sergi bana şunu düşündürdü: Welles’in trajedisi başarısızlık değildi. Tam tersine, fazlasıyla erken ve fazlasıyla büyük bir başarıydı. Hollywood’un sevmediği türden bir yetenekti o: kontrol edilemeyen, yönlendirilemeyen, ölçülere sığmayan.

Yarım kalmış işler bir eksiklikten çok, bir direnişin izleri gibi duruyor. Welles hiçbir zaman tam anlamıyla evcilleştirilemedi. Hep aykırı, hep biraz vahşi kaldı.

Bir Entelektüelin Sineması

Bu retrospektifin en güçlü yanlarından biri, Orson Welles’i yalnızca bir sinemacı olarak değil, bir entelektüel olarak ele alması. Shakespeare, Kafka, Cervantes, Conrad… Bunlar basit referanslar değil; onun düşünsel evreninin rehberleri.

Filmlerindeki karakterler çoğu zaman iktidarla çevrili ama içten içe yalnız karakterlerdir. Güçle temas ettikçe insanın nasıl bozulduğunu, kibirle yalnızlığın nasıl el ele yürüdüğünü anlatır. Bazen Kane’dir, bazen Falstaff, bazen Othello. Ama hepsinde biraz Orson Welles vardır. Kendisi hep işin içindedir.

Belki de bu yüzden filmleri hâlâ canlıdır. Çünkü iktidar biçim değiştirir; ama insanın zaafları pek değişmez.

Bugünden Bakınca

Bugün Orson Welles’i yeniden düşünmek tuhaf bir şekilde rahatlatıyor beni. Hızın, algoritmaların, “verimlilik” ve “tamamlanmışlık” söylemlerinin kutsandığı bir çağda, onun savurgan yaratıcılığı sessiz bir itiraz gibi duruyor.

Bitmeyen projeler, taşan fikirler, ölçüsüz hayaller… Hepsi bana şunu fısıldıyor:

Bazen tamamlanmamış olmak, bu çağın bize dayattığı “tamlık” fikrine karşı bir duruştur.

Paris’ten Küçük Bir Not

Sergiden çıktığımda Paris her zamanki gibi sakindi. Sinematekin önünde insanlar ağır ağır yürüyordu; bazıları bir kahveye, kimileri bir sonraki filme yetişme telaşındaydı. Kimse büyük bir efsaneyle karşılaşmış gibi görünmüyordu. Ve bu, çok Parizyen bir durumdu.

Orson Welles’in dışarı fışkıran  dünyası, Paris’in ölçülü dinginliğiyle yan yana gelince garip bir denge oluşuyordu. Belki de bu yüzden bu sergi en çok burada anlamlıydı. Paris, büyük isimleri kutsamaktan çok, onlarla yaşamayı bilen bir şehir.

Ben oradan, Orson Welles’i biraz daha severek değil; ama kesinlikle onu biraz daha anlayarak ayrıldım.

İnce vücuda sahip olmak günümüzün modası mı oluyor?

15 Ara Pzt 22:37 (12 saat önce)
2025 yılında yapılan defilerde 36 boy ölçüleri geçen model oranı %2,3.
Semaglutide grubu ve  benzeri ilaçları kullananların sayısı şimdilik 700.000 ama yeni çıkan  ilaç izinleri ile bu rakamın süratle yükseleceği tahmin ediliyor.
Bu ilaçların piyasası 2030 a kadar 10 milyar dolara ulaşacak diye tahmin ediliyor. Belki de geçecek.
Novo Nordisk ve Eli Lilly gibi farma devleri bugüne kadar bu ilaçları geliştirilmesine 35 milyar dolar yatırım yaptılar.
Roche bu işle uğraşan Carmot Therapeutics adlı firmayı 3 milyar dolara satın aldı. AstraZeneca ve Pfeizer ise bu alana en son giren büyük farma şirketler.

Özellikle ince hatta zayıf gençlerde dikkatimi çeken yeme içme alışkanlıkları var.

Genellikle alkol içmiyorlar ya da çok az az alkollü içkilerden o da makul miktarlarda tüketiyorlar. Tek tabak yemek tüketmekten yana olduklarını fark ediyorum. Çoğu zaman da bir sandviç ile öğün atlatmayı tercih ettikleri de oluyor. Tabaklarındaki yemeğin bir kısmını tabakta bıraktıkları da oluyor. Dolayısı ile havuza az enerji girdiğinden şişmanlamaları mümkün değil.

Şişman olanlar da yukarıda tanımladığım incelere özenerek kendilerini yontmaya çalışıyorlar.

Son zamanlarda genelde bedenler küçülmeye başladı.

Bunu  veri olarak, hem de gözlem olarak yazıyorum. Sokakta, fotoğraflarda, dergilerde, sosyal medyada… Daha az yer kaplayan, daha pürüzsüz, daha günümüzde makbul kabul edilen bedenler çoğalıyor.

Bu küçülme yalnızca spor salonlarının ya da mutfak alışkanlıklarının sonucu değil. Daha hızlı, daha zahmetsiz bir mekanizma da var artık. Bir enjeksiyon.  Ozempic adlı ilaç dünyayı kasıp kavuruyor ve benzerleri de onu takip ediyorlar. Fransa’da bu ilaçları kullananlar milyona yaklaşmak üzere.

The New Yorker, bu durumu tek bir cümlede özetliyordu:

“Bunlar sadece zayıflama ilaçları değil aynı zamanda bu bir kültürel olay, kültürel dönüşüm.” 

Gerçekten de mesele yalnızca kilo değil. Asıl mesele, bedenle kurduğumuz ilişkinin yeniden kurulması.

Bir süredir fark ediyorum: Zayıflık geri dönüyor. Ama bu, eski anlamıyla bir irade işi değil. Ne disiplin, ne suçluluk, ne de sabır söz konusu. Bu kez zayıflık çok kolay elde ediliyor. Ve belki de tam bu yüzden, sorgulanmadan kabul ediliyor.

The Guardian’ın uzun okuma dosyasında şu cümle dikkatimi çekmişti:

“Zayıflama tekrar geri döndü, hem de zahmetsiz.”

Mücadeleden arındırılmış bir incelik…

Bu, bedeni bir başarı hikâyesi olmaktan çıkarıp, bir ayar meselesine dönüştürüyor.

2010’lu yılları hatırlıyorum. Çeşitli bedenler her yerde görülüyordu. Şişman kadınlar moda defilelerinde boy gösteriyorlardı. Hamileler de öyle.  “Body positive” diye bir kavram yaratılmıştı. Bu kalıplara klişelere bir isyandı Farklı bedenler görülüyordu; kusurlu denilen şeyler kadraja giriyordu. Bu, dünyaya “başka türlü de mümkün” deme cesaretinin göstergesiydi.

Şimdi o cesaret sanki geri vitese taktı. Moda dünyasında 36 bedeni aşan bedenlerin kaybolması bunun en görünür işareti. Vogue Business bunun altını çizmişti.

       “Moda dünyası ideallerine yeniden şekill veriyor.”

Burada herhangi bir dayatma yok. Yasak yok. Ama göz önünden çekiliyor bu farklı bedenler.  Medyada görünmüyorsanız zamanla unutulursunuz.

Ozempic bir ilaçtan öte bir tür estetik düzenleyici gibi iş görüyor. Photoshop’un biyolojik versiyonu dersem  abartmış olmam. Fazlalıkları siliyor, konturları belirginleştiriyor, bedeni “derli toplu” bir şekle sokuyor.

Ancak bu durum bazı sorunları da beraberinde getiriyor. Hızlı kilo kaybıyla ortaya çıkan ve “Ozempic yüzü”  bana hep aşırı pozlanmış bir fotoğrafı hatırlatıyor. Detay var ama anlam yok. Netlik artıyor ama kişinin  karakteri yok oluyor.

1857 yılında Boston’da yayına başlayan The Atlantic adlı dergide  okuduğum bir ifade bu hissi iyi veriyor

“Beden, ruhtan daha hızlı değişiyor.”

Beden dönüşüyor, ama anlam ona yetişemiyor.

Beni asıl düşündüren ise iştah meselesi. İnsanlar “ilk kez gerçekten doyduklarını” söylüyorlar. Doymuş hissediyorlar. Bu cümle ilk bakışta kulağa hoş geliyor. Ama  bir yerlerde bir eksiklik var. Açlık, yalnızca mideyle ilgili değildir. Arzuyla, merakla da ilgilidir.

Susan Bordo, yıllar önce şunu yazmıştı:

        “Disiplinli beden, modernlik açısından kültürel  bir idealidir.”

Bugün artık o disiplinli beden  açlıkla değil, kimyayla, ilaçla sağlanıyor.

Restoranlarda porsiyonlar küçülüyor. Menüler değişiyor. Dünya bu yeni bedene hızla uyum sağlıyor. New York Times Style bunu şöyle tarif ediyor:

       “Ozempic sessiz sedasız bir statü sembolü haline geldi.”

Gösterişsiz ama etkili bir statü diyebiliriz.  Günümüzde bu konuya yeterince eğilinmediği kanısındayım. Fransa’da bugün 700 bin kişi Ozampic kullanıyor.

Belki de mesele zayıflık değil. Mesele, belki de bedenin artık  bir proje hâline gelmesi, yönetilen bir şeye dönüşmesi.

İnceliğin artık geri dönmeye başladığı  anlaşılıyor. Ama bu dönüş bir zafer  mi, yoksa bir yenilgi mi işte onu bilemiyorum.

Ve galiba bugün sormamız gereken soru hâlâ çok basit:

Bu beden gerçekten benim mi? Yoksa onu çağın yönlendirmelerine mi uydurmaya çalışıyorum.