Geçen hafta melomanları sevindiren bir haber Fransız medyasında gün yüzüne çıktı ve müzik dünyasına bomba gibi düştü. Mozart’ın bir öğrencisinin eğitimi için bestelediği asırlaca bir köşede toz içinde kalmış eseri Fransız Ulusal Kütüphanesinin özen ve dikkati sonrasında müzikseverlere bir hediye olarak verildi. İlk dinlediğimde heyecanlanmamak olağan değil. Düşünsenize Mozart bestelemiş ve bugüne kadar hiç kimse demeyeceğim ama çok ama çok az sayıda insanın kulak zarını titreştirmiş bir Mozart eserini dinliyorsunuz. Ve ne düşünüyorsunuz? En azından ben ne düşündüm. Bir insanın adı gök kubbe altında bir daha sonsuz dek tekrarlanmadığında o insan ölmüş demektir. İşte insanlar da belki ölümsüzlük arayışında ellerindeki bu emstrümanı kullanıp arkalarında bir eser bırakmaya çalışıyorlar. Acaba sanatçılar ve yazarlar bunun için mi üretiyorlar? Ne dersiniz?
Büyük bir keşif
2 Şubat 2026 tarihinde BnF Müzik Bölümü’nde 1800 yılı öncesi koleksiyonlarından sorumlu küratör François-Pierre Goy, XVIII. yüzyıl sonlarına ait başlıksız ve anonim bir müzik defterini incelerken yazılardan birinin Mozart’a ait olduğunu fark etti.
Bunun üzerine görüşünü almak üzere, daha önce Müzik Bölümü Miras Koleksiyonları’nın yöneticiliğini yapmış ve bugün Gösteri Sanatları Bölümü’nde İkonografi ve Dokümantasyon Servisi’nin başında bulunan müzikolog Laurence Decobert‘e başvurdu.
2017 yılında BnF’de düzenlenen “Mozart, une passion française” (Mozart, Fransız Tutkusu) sergisinin küratörü olan Decobert, el yazısını doğruladı.
Ardından Nisan 2026’da Salzburg’daki Mozarteum Bibliotheca Mozartiana‘nın yöneticisi Armin Brinzing tarafından yapılan uzman incelemesi de Mozart’a ait olduğu sonucunu kesinleştirdi ve belgenin olağanüstü önemini vurguladı.
Guînes Düşesi’ne verilen kompozisyon dersleri
El yazmasının Fransız yapımı kâğıda yazılmış olması ve içinde bulunan içerik (kompozisyon alıştırmaları ile flüt ve arp için yazılmış yedi eser), bunun Mozart’ın Mayıs-Temmuz 1778 arasında Paris’te Marie-Louise-Philippine de Guînes‘e verdiği günlük derslerin notları olduğunu göstermektedir.
Marie-Louise’in babası Adrien-Louis de Bonnières de Souastre, Guînes Dükü (1735-1806), dönemin tanınmış flütçülerinden biriydi ve Mozart’ın ünlü KV 299 Flüt ve Arp Konçertosunun siparişini veren kişiydi.
Dük, kızının ileride büyük sonatlar bestelemesini arzuluyordu.
1770-1776 yılları arasında Londra büyükelçisi olarak görev yaparken, dönemin alışılmış flütlerinden farklı olarak do notasına kadar inebilen özel bir flüt edinmişti.
Hem KV 299 Konçertosu hem de bu el yazmasındaki parçalar bu özel enstrüman için yazılmıştır. O dönemde Paris’te kullanılan flütler yalnızca re notasına kadar inebildiğinden, bu özellik son derece sıra dışıdır.
Dersler, Mademoiselle de Guînes’in 26 Temmuz 1778’de evlenmesiyle sona ermiştir.
Mozart’ın öğretme yöntemini belgeleyen en eski kaynak
44 sayfalık mütevazı görünümlü bu defter, Mozart’ın kompozisyon öğretme biçimini gösteren bilinen en eski belgedurumundadır.
İçindeki alıştırmalar, Mozart’ın 14 Mayıs 1778 tarihli babasına yazdığı mektupta ayrıntılarıyla anlattığı öğretim yöntemleriyle birebir örtüşmektedir.
Aynı mektupta Mozart, öğrencisinin müzikal fikir üretmekte zorlandığından da yakınmaktadır. İlginç olan, öğrencisinin de bu eksikliğin farkında olmasıdır.
Defterde son alıştırma yarım bırakılmıştır ve son altı sayfa boştur. Bu durum, bunun Mozart’ın verdiği son dersleri içerdiğini düşündürmektedir.
Fransız Devrimi sırasında kütüphaneye geçen belgeler
El yazması, daha önce 2020 yılında uzmanlar tarafından tanımlanan ve uzun süre fark edilmemiş olan KV 299 Flüt ve Arp Konçertosu’nun çağdaş Fransız kopyası ile aynı mühürleri taşımaktadır.
Bu iki belge büyük olasılıkla, 4 Mayıs 1794 tarihinde Fransız Devrimi sırasında Guînes Dükü’nün Rue de Varenne’deki evine el konulduğunda müsadere edilen “iki paket nota”nın parçalarıdır.
Sonraki yıllarda bu belgeler Fransa Ulusal Kütüphanesi koleksiyonlarına katılmıştır.
Mozart ile öğrencisinin el yazıları iç içe
Defterin yalnızca birkaç alıştırması tamamen Mademoiselle de Guînes tarafından yazılmıştır.
Diğer sayfalarda ise Mozart ile öğrencisinin el yazıları farklı oranlarda birbirine karışmaktadır.
Flüt ve arp için yazılmış altı eser eksiksiz durumdadır ve bu iki çalgı için yazılmış repertuvara yeni eserler kazandıracaktır.
Her ne kadar bu eserler Mozart’ın ortaya attığı müzikal fikirlerden hareketle yazılmış olsa da, öğrencisinin beste yapma konusundaki yeteneğine ilişkin Mozart’ın 9 Temmuz 1778 tarihli mektubunda dile getirdiği sert yargının yeniden değerlendirilmesine yol açabilir.
Radio France bu müziği ilk kez seslendirdi
Bu yeni keşfedilen eser, hafta içinde Maison de la Radio et de la Musique‘te kaydedildi.
Dünya prömiyeri 21 Haziran tarihinde BnF Richelieu’nün Oval Salonu’nda gerçekleştirildi.
Eseri, Radio France Filarmoni Orkestrası üyeleri olan:
- Mathilde Calderini (solo flüt)
- Nicolas Tulliez (arp)
seslendirdi.
Bu konser sırasında el yazması da ilk kez kamuoyuna tanıtıldı.
İlk radyo yayını
Bu yorumdan seçilen bölümler, 22 Haziran Pazartesi sabahı saat 08.00’den itibaren France Musique’in sabah programında dünya prömiyeri olarak yayımlandı.
Programda şu isimler de konuk olarak yer aldı:
- Gilles Pécout (BnF Başkanı)
- Sibyle Veil (Radio France Genel Müdürü)
- Michel Orier (Radio France Müzik ve Sanatsal Yaratım Direktörü)
Bu buluş yalnızca yeni Mozart eserlerinin ortaya çıkması anlamına gelmiyor; aynı zamanda Mozart’ın bir besteci olarak değil, bir öğretmen olarak çalışma yöntemini doğrudan belgeleyen bilinen en eski kaynak olması nedeniyle de müzik tarihi açısından son derece önemli kabul ediliyor. Ayrıca flüt ve arp repertuvarına daha önce bilinmeyen altı yeni eserin eklenmesi, icracılar ve Mozart araştırmacıları için büyük bir kazanım niteliği taşıyor.
Not: Eserleri dinlemek için Radio France ın şu bağlantısına gidebilirsiniz. Diğer kaynaklar da aşağıda
https://www.instagram.com/reel/DZxqIzytfPb/?utm_source=ig_web_copy_link&igsh=NTc4MTIwNjQ2YQ==
https://gallica.bnf.fr/selections/fr/html/wolfgang-amadeus-mozart
